Pierwsza praca i prawa pracownika - umowa o pracę, zlecenie i ulga dla młodych
Pierwsza praca i prawa pracownika zależą w dużej mierze od rodzaju umowy, którą podpiszesz. Inaczej wygląda sytuacja na okresie próbnym, inaczej na zleceniu, a jeszcze inaczej przy umowie o dzieło. Do tego dochodzi kwota 85 528 zł, czyli limit przychodu, do którego nie zapłacisz PIT, jeśli nie masz jeszcze 26 lat. W naszym poradniku wyjaśniamy, czym te umowy się różnią i kiedy działa ulga dla młodych. Jest to tekst informacyjny i nie jest on poradą prawną.
Umowa na okres próbny - ile trwa i jak ją rozwiązać?
Umowa na okres próbny to umowa o pracę, którą pracodawca może zawrzeć na początek współpracy. Według art. 25 Kodeksu pracy może trwać najwyżej 3 miesiące. Jest to czas, w którym pracodawca sprawdza, czy pracownik odnajdzie się na stanowisku, a pracownik ocenia, czy ta praca mu odpowiada.
Okres wypowiedzenia zależy od długości próby (art. 34 Kodeksu pracy). Przy próbie krótszej niż 2 tygodnie wynosi 3 dni robocze, przy dłuższej niż 2 tygodnie wynosi tydzień, a przy próbie trzymiesięcznej 2 tygodnie. Warto pamiętać, że ponowna umowa na okres próbny z tym samym pracownikiem jest możliwa tylko wtedy, gdy ma on wykonywać inny rodzaj pracy. W takim przypadku przy tym samym rodzaju pracy drugiej próby zawrzeć nie można.
Umowa zlecenie dla studenta - składki i podatek
Umowa zlecenie to odrębna forma współpracy, regulowana inaczej niż umowa o pracę. W przypadku tej umowy student lub uczeń do 26. roku życia jest zwolniony ze składek ZUS. Jest to ważna różnica, ponieważ od tego samego wynagrodzenia brutto odprowadza się wtedy mniej obciążeń niż przy zleceniu osoby spoza tej grupy.
Zwolnienie ze składek ZUS nie oznacza jednak, że wszystkie obciążenia znikają, dlatego przed podpisaniem dokumentu warto sprawdzić, jak zostanie rozliczone wynagrodzenie. Umowa zlecenie dla studenta ma inne zasady składkowe niż etat. Podatek dochodowy to osobna kwestia, którą reguluje ulga opisana w kolejnej części.
Ulga dla młodych - jak działa PIT do 26 lat?
Ulga dla młodych zwalnia z PIT pierwsze 85 528 zł przychodu w roku podatkowym. Dotyczy ona osoby, która w dniu uzyskania przychodu nie ukończyła 26 lat. To rozwiązanie obejmuje m.in. umowę o pracę i umowę zlecenia, więc PIT do 26 lat dotyczy zarówno etatu, jak i zlecenia.
Limit jest wspólny dla wszystkich objętych ulgą źródeł. Jeśli w ciągu roku pracujesz na etacie i dodatkowo na zleceniu, kwoty z obu umów sumują się do jednego progu 85 528 zł. Ulga nie obejmuje umowy o dzieło, więc przychody z takiej umowy rozlicza się na zasadach ogólnych.
Ulga dotyczy tylko podatku dochodowego. Składki ZUS i składka zdrowotna zależą od rodzaju umowy, a nie od tego, czy korzystasz ze zwolnienia z PIT.
Którą umowę wybrać na start?
Przed podpisaniem umowy sprawdź jej rodzaj, zasady rozwiązania i sposób naliczania składek. Umowa o pracę na okres próbny daje jasno określone terminy wypowiedzenia, zlecenie dla studenta może oznaczać zwolnienie ze składek ZUS, a ulga dla młodych obniża podatek w obu tych przypadkach, ale nie przy dziele. Ten układ pokazuje, że o pierwszej pracy i prawach pracownika decyduje konkretny zapis w umowie.
Jeśli masz wątpliwości co do własnej sytuacji, zapytaj o nie pracodawcę lub zleceniodawcę. Zapraszamy też do zapoznania się z oficjalnymi wyjaśnieniami dotyczącymi przepisów.